Yeni ba\u015flayan ama m\u00fczik teorisi bilmeyen iki amat\u00f6r\u00fcn i\u015fin i\u00e7inden \u00e7\u0131kamad\u0131\u011f\u0131 bir sorun: Gitar ile ba\u011flamaya e\u015flik etmek. Bu yaz\u0131da biri bat\u0131 m\u00fczi\u011finin mihenk ta\u015f\u0131 olan gitar, di\u011fer tarafta bat\u0131 m\u00fczi\u011finden \u00e7ok daha eski olan T\u00fcrk halk \/ sanat m\u00fczi\u011finin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131yan ba\u011flama. Peki, bu iki enstr\u00fcman nas\u0131l birlikte \u00e7al\u0131n\u0131r? \u00d6ncelikle iki enstr\u00fcman\u0131 da anlamak laz\u0131m.<\/p>\n
Gitarda teller kal\u0131n’dan inceye E A D G B E \/ “mi la re sol si mi” olarak akortlan\u0131r. Buna standart tuning denir. Standart\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re standart olmayan farkl\u0131 tuning’lerin oldu\u011funu bilmek gerekir. \u00d6rne\u011fin pop\u00fcler metal\/rock gitaristlerin gitarlar\u0131n\u0131 s\u0131kl\u0131kla G drop G A D G B E \/ “sol la re sol si mi” olarak akortlad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz, bu sayede powerchord denilen 5’li ya da 10’lu akorlar\u0131 basmak kolayla\u015f\u0131r. Yine pop\u00fcler bir gitar akortlama y\u00f6ntemi open D ya da open G genelde “slide guitar” denilen blues t\u00fcr\u00fcnde slide y\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ile gitar \u00e7alan m\u00fczisyenlerin tercih etti\u011fi gitar akortlama y\u00f6ntemidir. Bu sayede t\u00fcm teller a\u00e7\u0131kken gitar\u0131n tellerine vurdu\u011funuzda D ya da akort durumunuza g\u00f6re G maj\u00f6r seslerini alabilirsiniz. Farkl\u0131 akortlama y\u00f6ntemleri de vard\u0131r ve bu y\u00f6ntemlere g\u00f6re akorlar\u0131n bas\u0131m \u015fekli de\u011fi\u015fmektedir. Ancak biz standart tuning kullanaca\u011f\u0131z. Daha detayl\u0131 bilgi i\u00e7in: link<\/a><\/p>\n Ba\u011flaman\u0131n da t\u0131pk\u0131 gitar gibi farkl\u0131 d\u00fczenleri vard\u0131r: kara d\u00fczen, ba\u011flama d\u00fczeni, abdal d\u00fczeni gibi bir\u00e7ok d\u00fczen bulunur. \u015eu linkte<\/a> ba\u011flama d\u00fczenlerine ait bir liste bulunmaktad\u0131r, dileyen inceleyebilir. Biz yaz\u0131m\u0131zda standart kabul edilen ba\u011flama d\u00fczeni <\/strong>ad\u0131ndaki d\u00fczeni dikkate alaca\u011f\u0131z. Ba\u011flama d\u00fczenine g\u00f6re ba\u011flama a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya “re sol la” \u015feklinde akortlan\u0131r. Ancak burada dikkat etmek gereken husus \u015fudur: Ba\u011flama d\u00fczenlerinde, notalar tellerin ad\u0131d\u0131r, \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 seslerin ad\u0131 de\u011fildir!<\/strong> Bu konu son derece \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk halk\/sanat m\u00fczi\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu enstr\u00fcman daha ortada bat\u0131 m\u00fczi\u011fi kavram\u0131 yokken vard\u0131. Dolay\u0131s\u0131 ile ba\u011flaman\u0131n tellerine, kopuzdan k\u0131sa sap ba\u011flamaya olan yolculu\u011funda d\u00f6nem d\u00f6nem isimler vermek gerekmi\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de tellerin isimleri bat\u0131 m\u00fczi\u011findeki notalarla ifade edilmektedir. Ancak tekrar s\u00f6ylememek gerekir ki bunlar tellerin isimleridir, \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 seslerin de\u011fil! \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u011flamada bir standart yoktur. \u00dcreticinin keyfi, ba\u011flaman\u0131n \u00fcretildi\u011fi y\u00f6re, ba\u011flaman\u0131n tekne boyu, tel kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve \u015fark\u0131y\u0131 icra edecek ki\u015finin ses aral\u0131\u011f\u0131 gibi konular ba\u011flama d\u00fczeninde tellerin hangi sese akort edilece\u011fini belirler. Genellikle yeni ba\u015flayanlar 38-40 tekne boyunda bir ba\u011flama tercih eder ve bu ba\u011flama genellikle si karar akortlanmaya elveri\u015flidir. Yani ba\u011flama d\u00fczenindeki “re(alt) sol(orta) la (\u00fcst)” telleri transpoze edilerek “re teli = mi (alt), sol teli = la(orta) , la teli = si (\u00fcst)” \/ DGA = EAB olarak akortlan\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile bir t\u00fcrk\u00fc hangi karar sesinden \u00e7al\u0131nacaksa notalar\u0131 ona g\u00f6re transpoze etmek gerekir. Bu linkte<\/a> konu ile ilgili farkl\u0131 detaylar ve bilgiler bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca her eser, her d\u00fczen ile \u00e7al\u0131nmaz. \u00d6rne\u011fin Ankara havalar\u0131 ba\u011flama d\u00fczeninde de\u011fil misket d\u00fczeninde \u00e7al\u0131n\u0131r.<\/p>\n Son olarak ba\u011flama \u00e7alan ki\u015filer g\u00f6rerek ya da bir \u00f6\u011freticinin aktarmas\u0131 ile ba\u011flamay\u0131 \u00f6\u011frenmeye meyillidir. Bunun farkl\u0131 sebepleri var ama bu yaz\u0131da bu konuya de\u011finmeyece\u011fim. Fakat bu sebepten ki\u015finin m\u00fczik teorisi hi\u00e7 olmayabilir. Her\u015feyi “kulaktan” \u00e7alabilir ve bunu \u00e7ok iyi yapabilir ancak birlikte \u00e7almak i\u00e7in enst\u00fcrman\u0131 akortlamak konusunda gitariste yard\u0131mc\u0131 olamayabilir. Bu konu da dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Teorik k\u0131sm\u0131 bitirdik \u015fimdi hem konunun \u00f6zeti hemde uygulama k\u0131sm\u0131na geldik.<\/p>\n 1-Bu durumda ba\u011flamay\u0131 \u00e7alacak ki\u015fiye karar sesi sorulur. E\u011fer karar sesinin ne oldu\u011funu bilmiyorsa, ba\u011flaman\u0131n karar sesi Me\u015fktune<\/a> ile \u00f6\u011frebilir ba\u011flamay\u0131 akortlayabilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken nokta ba\u011flaman\u0131n karar sesi hangi notaya yak\u0131nsa teller ona g\u00f6re\u00a0 akort edilmeli. Mesela karar sesi S\u0130’ye yak\u0131nsa t\u00fcm telleri ona g\u00f6re akortlamak gerekir bu linkte<\/a> telleri hangi seslere g\u00f6re ayarlayaca\u011f\u0131n\u0131z detaylar\u0131 var. Burada dikkat edimesi gereken \u015fey: ba\u011flamay\u0131 icra edecek ki\u015finin akordunu \u00e7ok bozmamak, daha \u00f6ncede dedi\u011fim gibi ba\u011flamada standarttan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, tel kopabilir, ba\u011flama zarar g\u00f6rebilir. S\u0131n\u0131rlar\u0131 zorlamay\u0131n.
\n2-T\u00fcrk\u00fcn\u00fcn\/eserin genellikle giri\u015f akoru zaten bu karar sesi ile olu\u015fturulan akordur. \u00d6rne\u011fin karar sesi S\u0130 ise gitarda Am(La min\u00f6r) g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz akoru Bm(Si min\u00f6r) olarak \u00e7alman\u0131z gerekir. Ya da gitar\u0131n ikinci perdesine kapo takman\u0131z sorunu h\u0131zl\u0131ca \u00e7\u00f6zecektir.
\n3-Kapo tak\u0131ld\u0131ktan sonra mutlaka gitar\u0131n akordu tekrar kontrol edilmeledir.<\/p>\n